KATYŃ 1940. ZBRODNIA NA NIELUDZKIEJ ZIEMI

Komiks opowiadający o zbrodni dokonanej przez NKWD na polskich oficerach - jeńcach wojennych - wiosną 1940 r. trafi do księgarń pod koniec kwietnia. Ukazania wielu aspektów związanych z tą zbrodnią podjęli się dwaj scenarzyści - Witold Tkaczyk i Tomasz Nowak oraz trzej rysownicy - Krzysztof Gawronkiwicz, Jacek Michalski, Jerzy Ozga. Powstały komiks, oddający poprzez czarno-białe rysunki niezwykle głęboko nastrój opowieści, liczy ponad sześćdziesiąt stron. To, czego nie udało się pomieścić w komiksie dopełnia liczące ok. pięćdziesięciu stron posłowie dr Tadeusza Kisielewskiego, autora m.in. książek Katyń. Zbrodnia i kłamstwo, Zamach, Gibraltar i Katyń. Całość uzupełniają kolorowe plansze z mundurami i uzbrojeniem przygotowane przez Wojciecha Nawrota.

KATYŃ 1940. ZBRODNIA NA NIELUDZKIEJ ZIEMI

Mogiłami jest znaczona historia Polski - takiej mogiły jeszcze nie było.
Wacław Lachert, prezes Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża 14 maja 1943 r.

Już niebawem, w trzeciej dekadzie kwietnia 2010 r., pojawi się album związany z obchodzoną w tym roku 70. rocznicą zbrodni popełnionej przez sowiecki NKWD na oficerach polskich wziętych do niewoli po inwazji 17 września 1939 r. Pod wspólną, symboliczną nazwą Katyń połączone zostały w komiksie opowieści o losach wszystkich pomordowanych jeńców z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Wszak ich losy łączy nie tylko bestialski mord, ale także zdrada najeźdźcy, wspólne uwięzienie w byłych monastyrach oraz żywione do końca nadzieje, że zostaną przekazani państwom neutralnym, uwolnieni bądź odesłani z powrotem do domów. Nadzieje płonne.
Kanwą komiksu jest retrospekcja człowieka, który będąc sam pierwotnie więźniem Starobielska, znalazł się w gronie nielicznych ocalonych z kaźni - Józefa Czapskiego. Jego Wspomnienia starobielskie stały się podstawą części poświeconej życiu obozowemu polskich jeńców. Część druga z kolei osnuta jest na niezwykłych przeżyciach Czapskiego podczas poszukiwań zaginionych oficerów, prowadzonych z rozkazu gen. Władysława Andersa, po zawarciu paktu Sikorski-Majski i podjęciu decyzji o utworzenie Armii Polskiej w ZSSR. Opowieść o staraniach i zabiegach dyplomatycznych podejmowanych w warunkach rzeczywistości sowieckiej jest nie mniej fascynująca i równie tragiczna, jak historia obozowa. Stąd też bezpośrednie nawiązanie do tychże wspomnień, zatytułowanych Na nieludzkiej ziemi już w samym tytule komiksu. Oczywiście obraz zbrodni naszkicowany przez Józefa Czapskiego nie był, bo nie mógł być pełny. Dlatego też jego relacje poszerzone i uzupełnione zostały o liczne reminiscencje zebrane w innych źródłach. Wszak o wielu faktach dowiedzieliśmy się dopiero po latach, a wiele pozostaje niewyjaśnionych do dziś.
Część ostatniej drogi, jaką przebywali skazani na zagładę poznaliśmy z ich własnych zapisków, pozostawionych przy zwłokach przez morderców oraz jakże cennej relacji, cudem uratowanego z transportu na stacji Gniezdowo Stanisława Swianiewicza, zawartych w jego książce W cieniu Katynia. Resztę dopowiedzieli przesłuchiwani sami kaci.
Jednak Katyń to nie tylko niewyobrażalna zbrodnia, ale równie bezwzględne kłamstwo, które wykrzywiło historię Polski, Europy, a nawet i świata na wiele dziesięcioleci. To, co dziś uznaje się głównie za kwestię istotną dla pojednania polsko-rosyjskiego, to w rzeczywistości sprawa będąca od lat wyzwaniem dla sumienia ludzkości - jak pisał ks. Zdzisław Peszkowski, kolejny spośród ocalonych z Kozielska. - Potknęły się na niej i straciły wiarygodność największe mocarstwa, które chciały kształtować oblicze świata. Zgodziły się na przemilczenie tak strasznej zbrodni dla wygody dyplomatycznej, dla zachowania układów. 'Sprawa Katyńska' zawsze była nie w porę...
Te wszystkie, nierzadko bolesne i wstydliwe wydarzenia sygnalizuje część trzecia komiksu, która przeplata się z częścią obozową i opowieścią o poszukiwaniach. Porusza ona wszystkie niekiedy niezwykle złożone i skomplikowane wymiary przyczyn, przebiegu oraz późniejszego zatajania faktu zbrodni oraz płynących z tego konsekwencji. Owe kadry "historyczne", przeplatając się z wydarzeniami współczesnymi, wskazują zarazem, że poprzez spiralę kłamstwa, także dla nas, Polaków, Katyń pozostaje wciąż bolesną, niezabliźnioną raną.
Ukazanie tak wielu aspektów, niewyczerpujących przecież jeszcze w pełni wciąż wszystkich tematów związanych ze zbrodnią na polskich oficerach, to wyzwanie, którego podjęli się dwaj scenarzyści – Witold Tkaczyk i Tomasz Nowak oraz trzej rysownicy - Krzysztof Gawronkiwicz, Jacek Michalski, Jerzy Ozga. Stworzony przez nich, komiks, oddający poprzez czarno-białe rysunki niezwykle głęboko nastrój opowieści liczy ponad sześćdziesiąt stron.
To, czego nie udało się pomieścić w komiksie dopełnia bogate i szczegółowe, liczące ok. pięćdziesięciu stron, posłowie jednego z najlepszych znawców tematu w ostatnich latach - dr Tadeusza Kisielewskiego, autora m.in. książek Katyń. Zbrodnia i kłamstwo, Zamach, Gibraltar i Katyń. Całość uzupełniają kolorowe plansze z mundurami i uzbrojeniem przygotowane przez Wojciecha Nawrota.
Szczególne wydarzenia ostatnich dni, a więc tragiczny wypadek lotniczy pod Smoleńskiem, w którym śmierć poniósł Prezydent RP Lech Kaczyński oraz wszyscy, którzy udawali się z nim do Katynia dla uczczenia 70. rocznicy zbrodni, skłoniły autorów do umieszczenia na zakończenie komiksu stosownej noty oraz jeszcze jednej, dodatkowej planszy poświęconej temu smutnemu wypadkowi.
Publikacja powstała dzięki dofinansowaniu Narodowego Centrum Kultury w ramach Obchodów 70. Rocznicy Wybuchu II Wojny Światowej i 20. Rocznicy Odzyskania Wolności i Upadku Komunizmu w Europie Środkowej oraz we współpracy z Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz PKO BP.

W skrócie
Katyń 1940. Zbrodnia na nieludzkiej ziemi.
wydawca - Zin Zin Press
scenariusz - Tomasz Nowak i Witold Tkaczyk
rysunki - Krzysztof Gawronkiewicz, Jacek Michalski, Jerzy Ozga posłowie - dr Tadeusz A. Kisielewski
ilustracja na okładce: Marcin Kobylecki/Platige Image
plansze barwne - Wojciech Nawrot
miejsce i data wydania - Poznań 2010
kolor - komiks i posłowie - czarno-białe, plansze z bronią i umundurowaniem - barwne
liczba stron - 112
oprawa - miękka
dystrybucja - księgarnie na terenie całego kraju, Internet
ISBN 978-83-62449-00-2
cena - 29,90 zł

Kontakt
Witold Tkaczyk
Zin Zin Press
tel.: 0 602 344 916
e-mail: zinzin@o2.pl
www.aqq.com.pl

rys. Jerzy Ozga

rys. Krzysztof Gawronkiewicz

rys. Jacek Michalski